Hiệu ứng Heuristics ảnh hưởng đến quyết định của bạn thế nào?

Theo bạn, giữa cảnh sát và tiều phu, công việc nào nguy hiểm hơn? 

Có lẽ rất nhiều người trong số chúng ta sẽ trả lời ngay “Cảnh sát sẽ nguy hiểm hơn”, do liên tưởng về hình ảnh một cảnh sát truy bắt cướp, cầm súng bắn, truy đuổi tội phạm,… Nhưng trên thực tế, theo California Department of Industrial Relations (Bộ Quan hệ Công nghệ California), tiều phu là công việc nguy hiểm hơn (chiếm 165,7% người mất  từ 2012 đến 2016).  Tại sao chúng ta lại ngay lập tức kết luận mà không dành thời gian tìm hiểu? Rõ ràng là kết luận ấy rất hợp lý, nhưng tại sao nó lại sai nhỉ? Tất cả là do hiệu ứng Heuristics.

Hiệu ứng Heuristics – “lối tắt tinh thần”

Hiệu ứng Heuristics được đặt ra vào năm 1973 bởi các nhà tâm lý học đoạt giải Nobel Amos Tversky và Daniel Kahneman.

Hiệu ứng Heuristics có thể hiểu là “ trải nghiệm đã có trước đó”, nó là một lối tắt tinh thần giúp rút ngắn thời gian đưa ra quyết định, khiến chúng ta đưa ra ngay lập tức đưa ra câu trả lời dựa trên ký ức, kinh nghiệm trong quá khứ.

 

Ảnh hưởng đến cuộc sống

Tích cực: 

– Giảm nỗ lực trong việc đưa ra câu trả lời nhờ vận dụng các trải nghiệm, kinh nghiệm vốn có.

– Đưa ra quyết định nhanh chóng, tiết kiệm thời gian. Ảnh hưởng này cũng có mặt tích cực, vì não bộ phải đưa ra hàng trăm quyết định mỗi ngày.

Tiêu cực:

–  Hiệu ứng này dễ tạo ra những “định kiến”. Kết quả được đưa ra thường chỉ dựa trên kinh nghiệm vốn có, không đảm bảo độ chính xác, tính khoa học.

Heuristics cũng dễ gây ra những phán quyết bất cẩn. Vì không cần tốn thời gian suy nghĩ, quyết định ấy dễ khiến họ cảm thấy hối hận về sau.

Tận dụng hiệu ứng Heuristics để cải thiện quá trình ra quyết định

Hiệu ứng Heuristics dựa trên kinh nghiệm cá nhân. Mỗi khi đưa ra quyết định, hãy chất vấn lại bản thân để kiểm chứng. Khi các kinh nghiệm của bạn đã được “khoa học hóa”, bạn có thể yên tâm hơn trong quá trình đưa ra quyết định sau này.

Tác giả: Tâm An – Tuyết Mai

Tài liệu tham khảo:

  1. Kendra Cherry (2019), Availability Heuristics and Decision Making
  2. Phillip Reese (2018), Is it more dangerous to be a cop, a pilot or a logger? The 12 most deadly jobs in California,
  3. Kendra Cherry (2020), Heuristics and Cognitive Biases

Các bài viết khác trên JobWay:

Hướng nghiệp cho người hướng nội – Phát huy sự độc lập

Năm con chuột, phấn đấu không bị lệ thuộc

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *